|
ប្រាកដមែនហើយថា នៅលើដែនដីរបស់ខ្មែរ ប្រាសាទបុរាណ គឺជាសម្បត្ដិដ៏ស្ដុកស្ដម្ភនៃវប្បធម៌ជាតិ ដែលមិនអាចវាស់វែងតម្លៃបាន។
“ស្នឹង” គឺជាឈ្មោះប្រាសាទបុរាណមួយ ដែលកប់លាក់ជ្រៅក្នុងក្រអៅបេះដូងពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប និងមានអាយុកាលចំណាស់ មកហើយដែរ។ ប៉ុន្ដែប្រាសាទដ៏អភ័ព្វមួយនេះ ហាក់នៅគំលាតឆ្ងាយពីកែវភ្នែកមិត្ដទេសចរណ៍ទាំងឡាយ ដែលផ្ទុយ ស្រឡះពីប្រាសាទនានានៅលើទឹកដីអង្គរ។ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពស្ងាត់ជ្រងំ ដែលផុសឡើងតែតួប្រាសាទគ្មានអ្នកចេតនា ស្ដែងឱ្យឃើញនូវទង់សាសនាចាស់ៗ និងរហែកផងនោះ គឺពិបាកនឹងថ្លែងណាស់ថា តើប្រាសាទមួយនេះនឹងធ្លាក់ខ្លួនទៅរបៀបណាត្បិតទីធ្លាទាំងមូលហាក់ពុំមានសណ្ដាប់ធ្នាប់គួរគាប់ប្រសើភ្នែកឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញអ្វីដែល “រីករាយ” លើកយកមកចុះផ្សាយនៅពេលនេះ គឺជាប្រវត្ដិកាលរបស់ប្រាសាទស្នឹងដែលបានផ្សាភ្ជាប់ដួងចិត្ដចំពោះពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពួង។
 ប្រសិនបើយើងធ្វើដំណើរទៅកាន់ខេត្ដបាត់ដំបង តាមដងផ្លូវជាតិលេខ៥ រហូតដល់ទីរួមខេត្ដ រួចហួសទៅខេត្ដប៉ៃលិន តាមផ្លូវជាតិលេខ១០ប្រមាណជា២២គីឡូម៉ែត្រនោះយើងនឹងឃើញប្រសាទបុរាណមួយផុសឡើងលេចរូបរាងនៅជាប់នឹងផ្លូវជាតិ លេខ១០ នោះគឺជាប្រសាទ“ស្នឹង” ដែលកសាងឡើងក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១០ និងទី១១នៃគ្រឹស្ដសករាជ។ ប្រាសាទស្នឹងនេះ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្នឹង ឃុំ ស្នឹងស្រុកបាណន់ ខេត្ដ បាត់ដំបង។ បើតាមឯកសារប្រាសាទស្នឹងបានចែកចេញជា ពីរ គឺស្នឹងខាងលិច និងស្នឹងខាងកើត។ ប្រាសាទ ស្នឹងខាងលិចមានតួប៉មសង់អំពីថ្មភក់ជាប្រាសាទទោលមានរាងការ៉េ និងយ៉លយនៅខាងមុខច្រកទ្វារទាំងអស់របស់ប្រាសាទហើយនៅលើទ្វារចូលប្រសាទគេសង្កេតឃើញមានរូបចម្លាក់ជាច្រើនដូចជា រូបគោបុរៈ និងរូបកូរសមុទ្រទឹកដោះជាដើម។ ចំពោះរូបកូរសមុទ្រទឹកដោះជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងតំណាលកាល មក ថាកាលពីដើមឡើយមានមហាសមុទ្រទឹកដោះគ្របដណ្ដប់ពីលើ ចក្រវាឡទាំងមូលហើយពួកទេវតា និងពួកអសុរៈ ដែលចង់ បនទឹកអម្រិត (ទឹកមន្ដអមតៈ)ក៏នាំគ្នាកូរសមុទ្រទឹកដោះនោះដោយព្រះវិស្ណុដកភ្នំមន្ទរៈ យកមកធ្វើជាខ្នូរ (ឈើកូរ)ហើយប្រែក្រឡាខ្លួនធ្វើជាមហាអណ្ដើកកូមរៈដើម្បីទ្រភ្នំមន្ទរៈកុំឱ្យលិច។ ចំណែកស្ដេចនាគ ឈ្មោះ វាសុកី យកខ្លួនធ្វើ ជាព្រ័ត្រសម្រាប់ឱ្យគេទាញ។ ដោយពួកទេវៈទាញខាងកន្ទុយ ឯពួកអសុរៈទាញខាងក្បាលនាគ។ បន្ទាប់ពីកូរវឹកអស់រយៈពេល ១០០០ឆ្នាំ រតនៈ យ៉ាងច្រើនឥតគណនាក៏បានផ្ទុះឡើងពីទឹក ក្នុងនោះ មានព្រះនាង លក្សីដែលជាមហេសីព្រះវិស្ណុ និង អៃនារ័ក (ដំរីក្បាលបី) ហើយទីបំផុតទឹកអម្រិត និងទេពអប្សរ ក៏ផុសចេញមកព្រោងព្រាតពោលគឺព្រះវិស្ណុ ក៏យកទឹកអម្រិតចែកឱ្យពួកទេវៈទៅ។ ចំនែកឯប្រសាទស្នឹងខាងកើតវិញ គឺជាប្រាសាទក្រុម ព្រោះមានតួប៉ម៣សង់នៅលើខឿនតែមួយ។ ប្រសាទទាំង៣នេះ សង់ឡើងអំពី ឥដ្ឋធំៗ និងមានគ្រឿងតុបតែងលំអអំពីថ្មភក់។ នៅតាមក្លោងទ្វារចូល និងជ្រុងនីមួយៗនៃកំពូល ប្រសាទមានតួយ៉លយទៅខាងមុខច្រកទ្វារចូលក្នុងប្រាសាទទាំង។ ប្រាសាទស្នឹងទាំង២នេះ បានសង់ឡើងក្នុងសម័យកាលផ្សេងគ្នា នេះបើតាមសិលាចារឹកនៅលើប្រសាទស្នឹង និងផ្ដែទ្វារ សសរពេជ្រដែលនៅនឹងដី ហើយផ្ដែទ្វារមួយ ទៀតកំពុងតែរក្សាទុកនៅក្នុងសារមន្ទីរខេត្ដ បាត់ ដំបង ដែលបានបញ្ជាក់ពីសមកាលរបស់ ប្រា-សាទស្នឹងខាងកើត គឺកសាងឡើងនៅ សតវត្ស ទី១០ នៃគ.ស។ម្យ៉ាងវិញទៀតមាន សិលាចារឹកមួយផ្ទាំងនៅប្រសាទស្នឹងខាង កើត បនបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទថ្មីមួយគឺនៅសតវត្សទី១១ នៃគ.ស ទៅវិញ។ ដូច្នេះផ្អែកទៅលើសិលា ចារឹក និងវត្ថុធាតុនៃស្ថាបត្យកម្មរបស់ប្រាសាទ¬ដទៃទៀត និងប្រសាទស្នឹងខាងកើតសង់ឡើង នៅសតវត្ស ទី១០នៃគ.ស ប៉ុន្ដែប្រាសាទនេះត្រូវដួលរលំ ហើយគេសង់ឡើងវិញម្ដងទៀតនៅសតវត្ស ទី១១គ.ស ឬក៏អាចនិយាយបានថា នៅសតវត្សទី១០ គ.ស គេសង់មិនទាន់ហើយ។ លុះដល់សតវត្សទី១១គ.ស គេក៏សង់បង្ហើយតែម្ដង។ ប៉ុន្ដែប្រាសាទនេះ ក្នុងអំឡុងប្រទេសកម្ពុជាយើង មានសង្គ្រាមរាំរ៉ៃជាង៣ទសវត្សន៍កន្លងមកនេះ ត្រូវបាក់បែកដួលរលំម្ដងទៀត ខូចខាតខ្ទេចខ្ទីជា ច្រើន ហើយថ្មប្រាសាទក៏រប៉ត់រប៉យ និងកប់ទៅ ក្នុងដីមួយចំនួន ហើយមួយចំនួនទៀតត្រូវបានបាត់បង់ផងដែរ។ ប្រាសាទស្នឹងនេះដែរ ក៏មាននិទានមួយ បនតំណាលតៗគ្នាប្រហាក់ប្រហែលនឹងរឿង ភ្នំប្រុសភ្នំស្រីទឹកដីខេត្ដកំពង់ចាមដូច្នោះដែរ។ ព្រោះ ប្រាសាទស្នឹងនេះ មានទីតាំង២ខុសគ្នា គឺមួយខាងលិច មួយទិសខាងកើត។ រឿងនិទាន នេះបានតំណាលថាមានការប្រឡងប្រណាំងគ្នាមួយរវាងមនុស្សប្រុស និង មនុស្សស្រីជាក្រុមរៀងខ្លួន។ ពួកគេបនដាក់លក្ខ័ណនៃការប្រឡង នោះថា ក្រុមខាងប្រុសកសាងប្រសាទស្នឹង រីឯខាងស្រីជាអ្នកកសាងប្រាសាទ បាណន់ហើយការកសាងត្រូវធ្វើឡើងទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ប៉ុន្ដែ ពេលណាឃើញផ្កាយព្រឹករះឡើងគឺត្រូវឈប់សម្រាកទាំងអស់គ្នា ប៉ុន្ដែនៅពេលព្រះអាទិត្យរះឡើងមានសិទ្ធចាប់ផ្ដើមសាងសង់បន្តទៀត។ដោយសាស្រីៗសុទ្ធតែជាកម្លាំងខ្សោយជាងខាងប្រុសៗក្រុមស្រីៗក៏ប្រើល្បិចមួយ គឺពេលរំលង អធ្រាតពួកក្រុមស្រីៗបានលួចដុតគោមបង្ហោះ ឡើងទៅលើដើម្បីបោកបញ្ឆោតពួកប្រុសៗថា ផ្កាយព្រឹករះឡើងហើយ។ ពួកប្រុសៗឃើញ ដូច្នោះនឹកស្មានថា ផ្កាយព្រឹករះពួកគេក៏នាំគ្នាឈប់សម្រាករហូតដល់ថ្ងៃរះទើបក្រោកឡើង។ ចំណែកខាងស្រីៗវិញគេនាំគ្នាធ្វើបន្ដរហូតដល់ ឃើញផ្កាយព្រឹករះពិតប្រាកដទើបឈប់សម្រាក។ មិនយូរប៉ុន្មានខាងស្រីក៏កសាងប្រាសាទបាណន់ ហើយជាស្ថាពរមុនខាងប្រុស។ ដូច្នេះការកសាងប្រសាទស្នឹង បានត្រឹមតែតួប្រាសាទ៤និងដាក់កំពូលប្រសាទតែមួយប៉ុណ្ណោះនៅសល់តួប្រសាទ៣ទៀតត្រូវ ទុកថ្មដែលបម្រុងយកមកដាក់ធ្វើកំពូលប្រាសាទ នោះគរចោលក្បែរៗនោះដូចមានក្នុងរូបថតនេះស្រាប់។ ដោយសារពួកប្រុសៗដឹងខ្លួនថាត្រូវចាញ់ប៉ែកស្រីៗ ពួកគេក៏កើតក្ដីក្ដៅក្រហាយ ទុកតួប្រាសាទទាំង៣ ដែលមិនទាន់ប្រក់ដំបូលកំពូលនោះចំហចោលទទេតែម្ដងទៅ។ ប្រាសាទស្នឹងនេះបើចង់ទៅទស្សនានោះមានការលំបាកខ្លាំងណាស់ព្រោះខែវស្សា ផ្លូវបែកភក់ ខែប្រាំំងផ្លូវដីហុយ នឹងក្រហេងក្រហូងខ្លាំងពិបាកធ្វើដំណើរទៅកំសាន្ដណាស់៕
|
