បើយោងតាមឯកសារដែលលោក ឌឿ វ៉ាន់ បានសរសេរជូនក្រុមទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥៣ បានឲ្យដឹងថា បានដឹងឮតាមលោក ហាស់ ក្ដៀង អាយុ៨៨ឆ្នាំ និងលោក ទៀប សំរិទ្ធិ អាយុ៨៥ឆ្នាំ និយាយប្រាប់ ។ ការធៀបអត្ថបទរបស់លោក ឌឿ វ៉ាន់ ទៅនឹងអត្ថបទរបស់លោក ម៉ាដ្រូល (Madrolle) ជាភាសាបារាំង ឃើញមានកន្លែងមួយមានឈ្មោះដូចគ្នា សូមជូនប្រវត្តិដូចតទៅនេះ ៖
តាមឯកសាររបស់លោក ឌឿ វ៉ាន់
ក្រុងកំពត ពីដើមដុះសុទ្ធតែកូនស្មាច់ កូនផ្អាវ នៅតាមមាត់សមុទ្រដែលជាកន្លែងសម្រាប់ឲ្យអ្នកជំនួញចតទូក និងសំពៅ ។ តក្រោយមក មានចិនយួនចាមទៅសង់ខ្ទមនៅជាកំប៉ូតៗទទឹងថ្ងៃ នៅតាមបណ្ដោយមាត់ព្រែកដៃសមុទ្រ ដើម្បីរកស៊ីលក់ដូរ ។ កន្លែងដែលចាម ចិន យួន មកសង់ខ្ទមនៅ គេសង្កេតទៅឃើញជាកំប៉េតកំប៉ូត ទើបគេសន្មតហៅថា «ភូមិកំប៉ូត» ។
ចំណេរ ក្រោយមក ទឹកសមុទ្រកាន់តែថយទៅៗ ទើបមានដីខ្សាច់ដុះនាឡើង ដើមឈើក៏ដុះមកជាលំដាប់ដែរ ហើយខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា ក៏ហ៊ានសង់ផ្ទះខ្ពស់ៗឡើង ព្រោះថាបើមានខ្យល់មក បានដើមឈើគ្រាន់ការពារផ្ទះសម្បែង ។
ពេល ដែលមានផ្ទះនៅហើយ អ្នកលក់ដូរធ្វើតៀមលក់បាយសម្រាប់ឈ្មួញអម្រែក ចិន យួន ចាម ជ្វា និងពួកឈ្មួញដែលចតទូក ឬឈប់ដំណើរដើម្បីបរិភោគបាយនៅកន្លែងនោះ ។ ពេលក្រោយមក ពួកឈ្មួញជើងគោក ជើងទឹកឲ្យឈ្មោះផ្សារកំប៉ូត ឬភូមិកំប៉ូតថា «ផ្សារកំពង់បាយ» ។ នាមប្បញ្ញត្តិទាំងពីរនេះ ប្រើច្របូកច្របល់គ្នា ខ្លះហៅថា «ផ្សារកំប៉ូត» ខ្លះហៅថា «ផ្សារកំពង់បាយ» តែក្រោយមកទៀតរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ គេហៅថា «ខេត្តកំពត» ។
តាមលោក ម៉ាដ្រូល (Madrolle)
ទីប្រជុំជននៅតាមឆ្នេរសមុទ្រមានដុះសុទ្ធតែដើមផ្អាវ ។ ទីប្រជុំជននេះមានសង្កាត់ជាច្រើន តែកន្លែងដែលឈ្មោះថា «កំពត» សព្វថ្ងៃនេះហៅថា «កំពង់បាយ» ។
លោក ម៉ាដ្រូល និងលោក ឌឿ វ៉ាន់ ថា «កំពង់បាយ» ដូចគ្នា តែត្រង់លោក ឌឿ វ៉ាន់ ថាផ្សារកំប៉ូត ឃើញថាប្លែកគ្នា តែមានឃ្លាមួយលោក ម៉ាដ្រូល ថាកំពតប្រហែលមកពីពាក្យកម្ពុជា ។ ត្រង់នេះ បើតាមយោបល់លោក ឌឹក គាម យល់ថា លោក ម៉ាដ្រូល សន្និដ្ឋានថាមកពីពាក្យកម្ពុជាដូចជាសមដែរ ។ រឿងនេះតាមអក្ខរាវិរុទ្ធថា «កម្ពុជា» គេអាចសរសេរទៅជា «កម្ពុជរដ្ឋ» ដល់គេកាត់រដ្ឋចេញទៅនៅសល់តែ «កម្ពុជ» ។ នៅពេលក្រុងកំពតកំពុងតែកកើត លោក ឌឹក គាម សន្និដ្ឋានថា មានឈ្មួញជាតិសៀមតាមសមុទ្រមកឈប់អាស្រ័យបាយនៅត្រង់កន្លែងនោះ ។ ភាសាសៀម ពាក្យថា «កម្ពុជ» អានថា «កម្ពុត» ដល់យូរៗទៅ ដោយសេចក្ដីធ្វេសប្រហែសបាត់ស្រះ «ុ» នៅសល់តែ «កំពត» ។
សរុបសេចក្ដី ឃើញថាលោក ឌឿ វ៉ាន់ និយាយថា «ផ្សារកំប៉ូត» ក្លាយទៅជា «កំពត» ឯលោក ម៉ាដ្រូល ថាមកពី «កម្ពុជា» ក្លាយទៅជា «កំពត» ។ ពាក្យរបស់លោក ឌឿ វ៉ាន់ «ផ្សារកំប៉ូត» សមទៅតាមសូរ (កំប៉ូត > កំពត) ឯពាក្យលោក ម៉ាដ្រូល «កម្ពុជា» ទៅតាមអក្ខរាវិរុទ្ធ (កម្ពុជា > កម្ពុជ > កំពត) ។ ចំពោះរឿងនេះ សូមអ្នកអានទាំងឡាយជួយវិនិច្ឆ័យផងចុះ ។
ដកស្រង់ពីសៀវភៅសាវតារទាក់ទងភូមិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយ ឌឹក គាម